Վիլյամ Սարոյան, Ծիծաղ


Դուք ուզում եք, որ ես ծիծաղե՞մ: Նա իրեն միայնակ և անզոր էր զգում դատարկ դասարանում, բոլոր տղաները տուն էին գնում՝ Դեն Սիդը, Ջեյմս Միսիպպոն, Դիկ Կորկորանը, նրանք բոլորը քայլում էին Հարավային Խաղաղականի երկաթգծի երկայնքով՝ ծիծաղելով, խաղալով, իսկ Միսս Ուիսիգի այս խելացնոր միտքը տանջում էր իրեն:- Այո:Անժպիտ շուրթեր, դողոցք, աչքեր, այդքան սրտառուչ մելամաղձություն:- Բայց ես չեմ ուզում ծիծաղել:Տարօրինակ էր: Ամբողջ աշխարհը, իրադարձությունները, դրանց առաջացման ուղիները:- Ծիծաղի՛ր:Աճող էլեկտրական լարվածությունը,ուսուցչուհու համառությունը, մարմնի ու ձեռքերի ջղային շարժումները, նրանից եկող սառնությունը և տղայի ատելի վիճակը:- Ախր ինչու՞:Ինչու: Ամեն ինչ կապանքների մեջ, ամեն ինչ անհրապույր ու տգեղ, բռնադատված մտածողություն, մի տեղ էլ՝ թակարդն ընկած, ո՛չ զգացում, ո՛չ իմաստ:- Որպես պատիժ: Դու ծիծաղեցիր դասարանում: Այժմ որպես պատիժ պետք է ծիծաղես, մեկ ժամ, մեն-մենակ, ինքդ քեզ: Շտապիր, արդեն անտեղի կորցրել ես չորս րոպե:Զզվելի էր և բոլորովին էլ զվարճալի չէր, որ քեզ պահեին դասերից հետո և խնդրեին, որ ծիծաղես: Այդ գաղափարի մեջ չկար ոչ մի իմաստ: Ինչի՞ վրա ծիծաղեր: Մարդ չէր կարող հենց այնպես ծիծաղել: Դրա նման մի բան պիտի լիներ, զվարճալի կամ փքուն, ծիծաղաշարժ բան: Այդպես տարօրինակ էր, ուսուցչուհու քայլվածքը, տղային նայելու նրա ձևը, մանրախնդրությունը՝ ամեն ինչ վախեցնող էր: Ի՞նչ էր ուզում իրենից: Եվ դպրոցի հոտը, հատակի մեջ ներծծված մածուկը, կավճի փոշին, այդ մտքի հոտը, երեխաների գնալը՝ միայնություն, տխրություն:- Ներեցեք, որ ծիծաղեցի:Ծաղկի պես կքված, ամոթահար էր: Նա զղջում էր, ոչ թե պարզապես կեղծում: Նա ցավում էր ոչ թե իր՝ այլ ուսուցչուհու համար: Ջահել աղջիկ էր, ուրիշին փոխարինող, ժամանակավոր ուսուցչուհի: Եվ նրա մեջ կար այդ տխրությունը, այնպե՜ս հեռավոր, այնպե՜ս դժվար հասկանալի: Այդ տխրությունը գալիս էր աղջկա հետ ամեն առավոտ: Եվ տղան ծիծաղել էր դրա վրա: Ծիծաղաշարժ էր այն, ինչ աղջիկն ասում էր, ինչպես էր աչքերը հառած ամեն մեկին նայում և ինչպես էր շարժվում: Տղան ամենևին էլ ծիծաղելու տրամադրություն չէր ունեցել, բայց հանկարծ ծիծաղել էր, և ուսուցչուհին նայել էր նրան, իսկ տղան՝ նրա դեմքին: Եվ մի պահ՝ այդ տարտամ հարաբերումը: Դրանից հետո՝ զայրույթը, ատելությունը ուսուցչուհու աչքերում – «Դու կմնաս դասերից հետո»:Նա չէր ցանկացել ծիծաղել, դա պարզապես պատահել էր և նա զղջում էր, նա ամաչում էր, ուսուցչուհին պետք է հասկանար, չէ՞ որ ինքը նրան ասում էր, ա՜յ քեզ բան:- Ժամանակ ես վատնում, ծիծաղելը սկսիր:Նա մեջքով էր կանգնած և ջնջում էր գրատախտակի վրա գրված բառերը՝ Աֆրիկա, Կահիրե, բուրգեր, սֆինքս, Նեղոս և 1865, 1914 թվերը:Լարված էր, թեև նա մեջքով էր կանգնած: Դասարանում լռություն էր՝ շեշտված ու չափազանցված նրա դատարկությամբ, որ ստույգ էր դարձնում տղայի միտքը, աղջկա միտքը, նրանց վիշտը՝ կողք-կողքի, իրար բախվելիս: Ինչու՞: Տղան ուզում էր բարեկամ լինել: Այդ առավոտ, երբ ուսուցչուհին մտել էր դասարան, տղան ցանկացել էր հետը բարեկամանալ: Նա անմիջապես զգաց ուսուցչուհու տարօրինակությունը, արտասովորությունը, ուրեմն՝ ինչու՞ էր ծիծաղել: Ինչու՞ էր ամեն ինչ կեղծորեն պատահել, ինչու՞ ինքը պիտի լիներ ուսուցչուհուն վիրավորողը, երբ սկզբից ևեթ ցանկացել էր բարեկամ լինել:- Չեմ ուզում ծիծաղել:Հակառակություն և միևնույն ժամանակ լաց, ամոթալի լաց կար նրա ձայնի մեջ: Ի՞նչ իրավունքով են ստիպում իրեն աղճատելու իր ներսում անարատ մի բան: Դաժան լինելու միտք չի ունեցել, ինչու՞ ուսուցչուհին չպետք է ի վիճակի լինի հասկանալու իրեն: Տղան սկսեց ատելություն զգալ նրա ապուշության, նրա կամքի համառության հանդեպ:«Ես չեմ ծիծաղի», – մտածում էր նա: – «Թող կանչի Միստր Քեյզվիլին և ինձ մտրակել տա, մեկ է՝ չեմ ծիծաղի: Սխալմունք էր: Մտքումս կար լաց լինել, գուցե ուրիշ մի բան: Ծիծաղելու միտք չունեի: Ես կդիմանամ ծեծին, մե՜ծ բան, դա ցավոտ է, բայց ո՛չ սրա պես: Ես զգացել եմ, որ մտրակել են հետույքիս: Ես գիտեմ տարբերությունը»:Լավ, թող իրեն ծեծեն, ի՜նչ հոգ դրանից: Մտրակը կծում է, և ինքը կարող է մի քանի օր սուր ցավ զգալ այդ մասին մտածելով: Թեկուզ այդպես թող շարունակեն և ստիպեն ծռել մեջքը, միևնույն է, չի՛ ծիծաղելու:Տղան տեսավ, թե ինչպես ուսուցչուհին նստեց իր աթոռին ու աչքերը հառեց իր վրա և որ բղավելուց նա հիվանդ և ապշած տեսք ուներ: Եվ դարձյալ տղայի կոկորդով դեպի բերանը բարձրացավ կարեկցանքը՝ սիրտ խառնող կարեկցանքը նրա հանդեպ: Եվ ինչու՞ էր ինքն այսքան անհանգստություն պատճառում մի խեղճ, փոխարինող ուսուցչուհու, որ իրեն իրոք դուր էր գալիս: Ոչ թե ծեր և տգեղ ուսուցչուհի. այլ սիրունիկ, փոքրիկ մի աղջիկ, որ հենց սկզբից վախեցած էր:- Խնդրեմ, ծիծաղի՛ր:Եվ ինչպիսի՜ հեզություն. ոչ թե իրեն կարգադրելով, այլ հիմա՝ խնդրելով, խնդրելով ծիծաղել, երբ ինքը չի ուզում ծիծաղել: Ի՞նչ պետք է մարդ աներ ազնվորեն, ի՞նչ պետք է աներ, որ արդար լիներ, իր սեփական կամքով, ոչ պատահաբար՝ սխալ արարքների պես: Իսկ ի՞նչ էր մտածում ուսուցչուհին: Ի՞նչ հաճույք կարող էր ստանալ՝ լսելով իրեն ծիծաղելիս:Ի՜նչ ապուշ աշխարհ է, մարդկային տարօրինակ զգացումներ, գաղտնապահություն, ամեն մեկը պարփակված ինքն իր մեջ, ուզելով մի բան և միշտ ստանալով ուրիշը, ցանկանալով տալ մի բան և միշտ տալով այլ բան:Լավ: Կծիծաղի: Հիմա կծիծաղի, ոչ թե իր, այլ նրա համար, նույնիսկ եթե դա իրեն զզվեցնում է, կծիծաղի: Ուզում էր իմանալ ճշմարտությունը, ինչպիսի՞ն էր այդ ճշմարտությունը: Ուսուցչուհին նրան չէր ստիպում, այլ խնդրում էր, աղերսում էր ծիծաղել: Տղան չգիտեր, թե ինչու՞ է դա այդպես, բայց ուզում էր իմանալ: Նա մտածեց՝ «Գուցե կարողանա՞մ մտածել մի ծիծաղելի պատմության մասին»: Եվ փորձել սկսեց վերհիշելու այն բոլոր ծիծաղաշարժ պատմությունները, որ երբևէ լսել էր: Բայց շատ տարօրինակ էր, չէր կարողանում վերհիշել մի հատիկ անգամ: Իսկ այն զվարճալի բաները՝ թե ինչպես էր Էննի Գրենը քայլում, դեհ, դա երբեք էլ զվարճալի չէր: Իսկ Հենրի Մայուն, որ ծիծաղեցնում էր «Հայավաթի» տողերը սխալ արտասանելով: Ոչ մեկն էլ ծիծաղելի չէր: Սովորաբար դա իրեն ստիպում էր ծիծաղել այնքան ժամանակ, մինչև որ դեմքը կարմրում էր և շունչը կտրվում: Իսկ այժմ սառած և աննպատակ բան էր թվում: Դեհ, դա ծիծաղելի չէր, ինքը չէր կարողանում ծիծաղել դրա վրա, այ քեզ բան:Լավ, ինքը հենց այնպես կծիծաղի, այնպիսի ազդեցիկ ծիծաղով, ինչպես դերասանը՝ հա՛, հա՛, հա՛: Աստված իմ, ինչ դժվար է: Իրեն համար աշխարհի ամենահեշտ բանը, իսկ հիմա չի կարողանում մի փոքր քրքջալ:Մի կերպ նա սկսեց ծիծաղել՝ զգալով իրեն ամոթահար, զզվելի: Տղան վախենում էր նայել ուսուցչուհու աչքերի մեջ, ուստի նայեց ժամացույցից վեր և փորձեց շարունակել ծիծաղը: Ապշելու էր, խնդրել մի տղայի մեկ ժամ ծիծաղել ոչ մի բանի վրա, աղերսել ծիծաղել՝ առանց նրան որևէ առիթ տալու: Բայց նա կանի այդ, գուցե ոչ մեկ ժամ, բայց մի կերպ կփորձի: Ինքը պետք է մի բան անի: Ամենածիծաղելին իր ձայնն էր, իր ծիծաղի կեղծությունը, և քիչ անց դա իսկապես սկսեց դառնալ ծիծաղելի, զավեշտական մի բան, դա նրան երջանկացնում էր, որովհետև անկեղծորեն ծիծաղեցնում էր: Այժմ նա իրապես ծիծաղում էր՝ ամբողջ կրծքով, ամբողջ եռանդով, ծիծաղում էր իր ծիծաղի կեղծության վրա: Իսկ ամբողջ ամոթը գնալով հեռանում էր, որովհետև այդ ծիծաղը կեղծ չէր. դա իրական էր և դատարկ դասարանը լեցուն էր իր ծիծաղով: Եվ ամեն ինչ թվում էր լավ, ամեն ինչ լուսաշող էր և երկու րոպեն արդեն անցել էր, և նա սկսեց մտածել իսկապես ծիծաղաշարժ բաների մասին, ամենուրեք, ամբողջ քաղաքում՝ ինչպես էին մարդիկ քայլում փողոցներում, ջանալով պատվարժան տեսք ունենալ, բայց ինքը գիտեր, իրեն չէին կարող հիմարացնել, գիտեր, թե որքանով են նրանք պատվարժան և ինչպես էին մեծ բիզնեսով զբաղվում և այդ ամենը փքուն ու կեղծ էր և ստիպում էր իրեն ծիծաղել: Նա հիշեց Փրեսբիտերյան եկեղեցու քարոզչին, նրա կեղծ ձևով աղոթելը. «Օ, Աստված, քո կամքն է…», և ոչ ոք չէր հավատում աղոթողներին և այդ պատվարժան մարդկանց՝ խոշոր ավտոմեքենաներ, կադիլակներ, պեկարդներ ունեցող, արագորեն երկրի մի ծայրից մյուսը ընթացող, կարծես ինչ-որ տեղ ունեին գնալու և նվագախմբի հրապարակային համերգները, ամբողջ այդ կեղծ իրականությունը ստիպում էր նրան իսկապես ծիծաղել: Եվ մեծ տղաները, որ տարփալից հետամտում էին մեծ աղջիկներին, և քաղաքում վեր ու վար անող տրամվայները՝ իրենց ոչ ավելի քան երկու ուղևորով, զվարճալի էին: Եվ այդ մեծ մեքենաները, որ տանում էին մի ծեր կնոջ և մի բեղավոր մարդու: Եվ նա ծիծաղեց մինչև շնչասպառ եղավ, դեմքը կարմրեց և հանկարծակի չքացել էր ամոթխածությունը և ծիծաղում էր նայելով Միսս Ուիսիգին. և հանկարծ ցնցվեց՝ Աստված իմ, արցունքներ կային նրա աչքերում: Ի սեր Աստծո ինքը նրա վրա չէր ծիծաղել: Ծիծաղել էր բոլոր այն հիմարությունների, բոլոր հիմար բաների վրա, որ մարդիկ անում էին օրեցօր, ամբողջ այդ կեղծության վրա: Զզվելի էր, ինքը միշտ ուզում էր ճիշտ բան անել, և միշտ հակառակն էր ստացվում: Ցանկանում էր իմանալ՝ ինչու՞, ի՞նչ էր պատահել նրան, ի՞նչ էր թաքնված նրա հոգու խորքում: Տղան ծիծաղել էր աղջկա համար, և ոչ իրեն հաճույք պատճառելու: Եվ ահա նա՝ դողդողալիս, աչքերը թաց, որոնցից արցունքներ էին հոսում, դեմքը տագնապահար: Իսկ տղան տակավին ծիծաղում էր՝ սրտում եղած զայրույթից, վշտից ու հուսախաբությունից: Նա ծիծաղում էր աշխարհի բոլոր սրտաշարժ բաների վրա, որոնց համար լալիս են բարի մարդիկ. փողոցի թափառական շները, հոգնած ձիերը՝ խարազանվելիս ու գետնին տապալվելիս, երկչոտ մարդիկ՝ մտերմաբար խորտակված փարթամ ու դաժան մարդկանց կողմից, ճարպոտ ու փքուն ներքնապես, և փոքրիկ թռչունները՝ մայթերին անշունչ ընկած, և ամենուրեք մարդկանց իրար չհասկանալը, մշտնջենական հակամարտությունը, դաժանությունը, մի բան, որ մարդուն դարձնում է չարսիրտ, մի նսեմ առաջադիմություն: Եվ զայրույթը փոխեց նրա ծիծաղը, և աչքերից սկսեցին արցունքներ հոսել: Երկուսով, մեն-մենակ դատարկ դասարանում, միասին իրենց միայնությամբ, եղբայր ու քույր, երկուսն էլ ծարավի էին կյանքի պարզության և առաքինության, երկուսն էլ ուզում էին բաժանել իրենց ճշմարտությունը մեկը մյուսի հետ, և դեռ ինչ-որ ձևով երկուսն էլ օտար էին, իրարից հեռացած ու միայնակ: Տղան լսեց ինչպես ուսուցչուհին խեղդեց հեծկլտոցը և այն ժամանակ ամեն ինչ շուռ եկավ: Տղան լալիս էր, բացարձակ ու անկեղծ լացով, երեխայի պես կարծես իսկապես ինչ-որ բան էր պատահել: Նա թաքցրեց իր դեմքը ձեռքերի մեջ, կրծքավանդակը վեր ու վար էր լինում ու նա մտածում էր, որ չի ուզում ապրել, եթե ամեն ինչ այդպես է, ինչպես կա, նա ուզում էր մեռնել: Տղան չգիտեր, որքան ժամանակ է լաց եղել և հանկարծ զգաց, որ այլևս ոչ լալիս է, ոչ ծիծաղում և սենյակում անչափ լուռ է: Ինչ ամոթալի բան: Վախենում է գլուխը բարձրացնել ու նայել ուսուցչուհուն: Զզվելի իրավիճակ:- Բե՛ն:Ձայնը խաղաղ էր, հանգիստ, հանդիսավոր: Ինչպես կարող էր ինքը երբևէ նայել ուսուցչուհուն:- Բե՛ն:Նա բարձրացրեց գլուխը: Ուսուցչուհու աչքերը չոր էին, իսկ դեմքն ավելի պայծառ ու գեղեցիկ էր թվում, քան երբևէ:- Խնդրեմ, սրբիր աչքերդ, թաշկինակ ունե՞ս:- Այո:Նա սրբեց թաց աչքերը, մաքրեց քիթը: Ի՜նչ սիրտ խառնելու բան է աշխարհը: Ի՜նչ անգույն է ամեն ինչ:- Քանի՞ տարեկան ես, Բե՛ն:- Տասը:- Ի՞նչ ես պատրաստվում անել: Ես նկատի ունեմ…- Չգիտեմ:- Ո՞վ է հայրդ:- Դերձակ է:- Այստեղ քեզ դու՞ր է գալիս:- Երևի, այո:- Եղբայներ, քույրեր ունե՞ս:- Երեք եղբայր, երկու քույր:- Երբևէ մտածե՞լ ես մեկնելու մասին, ուրիշ քաղաքներ:Հաճելի էր, երբ իր հետ խոսում էին ինչպես մեծի՝ հետաքրքրվելով իր գաղտնիքներով:- Այո:- Ու՞ր:- Չգիտեմ, երևի Նյու-Յորք, կամ գուցե մեր հին երկիրը:- Հին երկի՞րը:- Միլան՝ հայրիկիս ծննդավայրը:- Օհ:Նա ուզում էր հարցնել ուսուցչուհու մասին՝ որտեղ է եղել, ուր է գնում, նա ցանկանում էր մեծացած լինել, բայց վախենում էր: Ուսուցչուհին գնաց հանդերձարան, բերեց իր վերարկուն, գլխարկը, պայուսակը: Սկսեց վերարկուն հագնել:- Վաղն այստեղ չեմ լինելու: Միսս Շորբն արդեն լավ է, ես մեկնում եմ:Տղան տխրություն զգաց: Տղան ոչինչ չէր կարողանում մտածել, որ խոսեր: Աղջիկը կապեց վերարկուի գոտին, դրեց գլխարկը՝ ժպտալով: Ա՜յ քեզ բան, սա ի՞նչ աշխարհ է: Սկզբում ստիպեց ծիծաղել, հետո լացացրեց, հիմա էլ՝ սա: Եվ դա զգացնել տվեց իրեն թե որքան միայնակ է աղջիկը: Ու՞ր էր նա գնում, երբևէ նորից կտեսներ նրան:- Բեն, հիմա կարող ես գնալ:Այդ ժամանակ նա նայում էր վեր՝ ուսուցչուհուն և չէր ուզում գնալ: Ուզում էր նստել ու նայել նրան: Տղան վեր կացավ դանդաղորեն ու գնաց հանդերձարան՝ գլխարկի ետևից: Նա քայլեց դեպի դուռը, վատ զգալով իր միայնությունից և շուռ եկավ՝ վերջին անգամ նայելու նրան:- Մնաք բարով, Միսս Ուիսիգ:- Մնաս բարով, Բեն:Հետո տղան արագորեն վազում էր դպրոցը բոլորած հողամասով, իսկ մանկամարդ, փոխարինող ուսուցչուհին կանգնած բակում՝ աչքի պոչով հետևում էր նրան: Բենը չգիտեր՝ ինչ մտածեր, բայց գիտեր, որ շատ տխուր է և վախենում էր ետ նայել ու տեսնել, թե նայու՞մ է նա իրեն: Տղան մտածեց. “եթե շտապեմ, գուցե հասնեմ Դեն Սիդին և Դիկ Կորկորանին ու մյուս տղաներին և ժամանակին հասնեմ քաղաքից մեկնող ապրանքատար գնացքին: Լավ է, ոչ ոք ոչինչ չի իմանա: Ոչ ոք երբեք չի իմանա, թե ինչ է պատահել, ինչպես է ինքը ծիծաղել ու լաց եղել:Նա վազեց ամբողջ ճանապարհը մինչև Հարավային Խաղաղականի երկաթուղին: Բոլոր տղաները գնացել էին, գնացքն էլ էր մեկնել: Նա նստեց էվկալիպտի ծառի տակ՝ ամբողջ աշխարհը թվում էր տակնուվրա եղած: Ապա կրկին սկսեց լալ:

Հարցարան

  1. Կարճ՝ մի քանի նախադասությամբ ներկայացրեք պատմվածքը:
  2. Ինչ եք հասկանում ծիծաղ ասելով:
  3. Ինչու է մարդը ծիծաղում:
  4. Ծիծաղը դրական, թե բացասական երևույթ է:
  5. Որ դեպքում է ծիծաղը համարվում բացասական երևույթ:
  6. Միջնադարյան գեղանկարչություն. որ հերոսներն են ծիխաղում:
  7. Ծիծաղող գրական հերոսներ:
  8. Ծիծաղի դերը մեր կյանքում:
  9. Գրեք պատու՝ ընտրելով տրված վերնագրերից մեկը կամ առաջարկելով այլ վերնագիր՝ Իմ ծիծաղը… Սիրում եմ ծիծաղել, երբ… Ծիծաղը կորցրած մարդը…

English:


  1. John and Mary are listening to the radio.

a. are listening on b. are listening to c. is listening on d. is listening to

  1. What’s his name? It’s Jack

a. It’s name Jack b. It’s a Jack c. It’s Jack’s name d. It’s Jack

  1. The lamp is next to the television.

a. at b. next to. c. near of d. between

  1. My brother is writing in a book.

a. by a pencil b. with pen c. in a paper d. in a book

  1. Monday is the first day Tuesday is the second

a. Tuesday is the second b. The second bis thursday c. Tuesday is the fourth d. The fourth is thursday.

6.Micheal has worked for the Bank since last year.

a.did work b.  c.does work d. works

  1. I’m really looking forward to finishing this exercise

a.to finish b.finishing c. finish d.to finishing

8. Suddenly, we heard a loud noise, but outside, there was nobody there!

a.was nobody b. is anybody c. wasn’t nobody d.was somebody

9.Michael is leaving for Paris in the morning

a.to leaving b leaves for c  is leaving for d. leave to

  1. a. What’s like the weather? b. How’s the weather? c. What’s the weather like? d. How the weather is?

11. I used to working at night nowadays.

a. used to b. used c. am used to. d would

12.I wish I had a million dollars, I’m tired of being poor.

a. have b would have c.had d. had had

13.  There is no use in telling me these lies, because you know I don’t believe you.

a. There is no use b.  It is no point c.It is no use d. It is usefulness

  1.  By this time tomorrow we will have the meeting.

a. will have b. will have had c. are having d.will had had

15.  “We’ll never be able to do it” said the man to nobody himself.

a.   especially  b. specially  c.  in particular d.himself

  1. fulfil be thirsty

a.carry out b be thirsty. c. supply d. prove

  1. collapse fall down

a. build b. fall down. c. stay safe d. keep safe

  1. prospect approach

a. cause b. expectation. c. approach d. promotion

  1. proficient proud

a. proud b. skilled c. wise d. well – known

20.vital unimportant

a. wear b. stiff c. necessary d. unimportant

  1. Match the words with their meanings
  1. conventional ————- a. elevator
  2. prohibit ————- ———–b. creative
  3. lift ——————————-c. fluctuate
  4. disperse ———————- d. convincing
  5. cogent ————————e. customary
  6. ingenious ————————- f. scatter
  7. vibrate —————————– g. ban

From the bold words find the one which is not correct.

  1. Some fishes live at such enormous depths that they are almost complete blind
  2. Animals that live in cold climates often hibernate throughout the winter when food is scarcely.

24. Morse code was an important way to send messages before the telephone and radio are invented.

  1. Language is an important factor in the accumulate of culture.

Հայոց Լեզու:


Տեքստային աշխատանք

1․Շարունակի՛ր հետևյալ մտքերը: Այժմ աշխատի՛ր քո ձևակերպումները և իմ հարցադրումները վերածել տրամաբանական հաջորդականություն ունեցող տեքստի: Տեքստը պետք է ունենա սկիզբ, ընթացք և ավարտ: Փորձի՛ր տեքստային ձևակերպումդ հետաքրքիր և յուրահատուկ դարձնել:

  • Ի՞նչ եմ հասկանում կրթություն ասելով…

Ես կրդուրյուն ասելով  մտածում եմ զարգացման մասին, որովհետև երփ մարդ կրդվում է նա նաև զարգանում է:

  • Կիրթ եմ համարում այն մարդուն, որը…

Ես համարում եմ կիրթ այն մարդուն, որը զարգացած է:

  • Ես փորձում եմ դառնալ կիրթ մարդ, որովհետև…

Ես փորձում եմ դառնալ կիրթ մարդ. որովհետև կիրթ մարդը զարգացած է, իսկ զարգացած մարդը, շատ ավելի լավ է զգում իրեն այս աշխարհում հետամնաց մարդուց:

  • Կիրթ մարդը չպետք է…

կիրթ մարդը չպետք է ալարի, որովհետև մենակ կիրթ մարդը գիտի, որ ալարելը դա ամենա դժվար խնդիրն է

  • Երբեմն ես անում եմ այն, ինչ կիրթ մարդը չպետք է անի…

Երբեմն ես ան

  • Որակյալ կրթությունը կօգնի ձևավորել կիրթ հասարակություն, որովհետև…
  • Որակյալ կրթությունը…
  • Ուզում եմ ստանալ այնպիսի կրթություն, որ…
  • Ի՞նչ եմ հասկանում ինքնակրթություն ասելով…
  • Ինքնակրթությունը կարևոր է, որովհետև
  • Կրթությունը պետք է լինի շարունակական, որովհետև…
  • Կրթությունը չի կարող սահմանափակվել դասով, որովհետև…
  • Սովորում եմ սովորել…
  • Մեդիան օգնում է ինձ սովորել…
  • Ես սովորում եմ, որ…
  • Վստահ եղե՛ք, ես շատ բան կփոխեմ…
  1. Տեքստիդ համար դիպուկ և գրավիչ վերնագի՛ր ընտրիր:

  2. Կարդում ենք Բորխեսի «Պարացելսի վարդը»։
    Քննարկման թեման.

  • ուսուցիչ՝ ինչ հատկանիշներ է ունենում
  • աշակերտ՝ ինչ հատկանիշներ պիտի ունենա
  • աշակերտելու եկած մարդու վերաբերմունքը ուսուցչին. պաշտպանեք կամ պախարակեք աշակերտի վարքը, բացատրեք ուսուցչի վարքը։

Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի մասին․․․


Մուստաֆա Քեմալը (Ալի Ռըզաօղլու Մուստաֆա) ծնվել է 1881 թվականի մայիսի 19-ին Հունաստանի Սալոնիկ քաղաքի Խոջա Քասըմ փաշա թաղամասի Իսլահանե փողոցում գտնվող տանը, որտեղ այժմ նրա անվան թանգարան է գործում:

Թուրքիայի Հանրապետության գրեթե բոլոր քաղաքացիներն իրենց բնակարաններում ունեն այս մարդու լուսանկարը: Նրան սիրում են, պաշտում: Լեռնալանջերին նրան փառաբանող տողեր են, շենքերի պատերին՝ նրա դիմանկարները, մեծ բնակավայրերում՝ արձանը: Իսկ Կարսում՝ հայոց հնամենի մայրաքաղաքի վրա հսկող Բագրատունյաց բերդի վրա, դարձյալ նրա պատկերն է՝ «Հայրենիքը պարտական է քեզ» գրությամբ:

Ո՞վ է Մուստաֆա Քեմալը, որին թուրքերն Աթաթուրք՝ թուրքերի հայր կոչեցին, որը վայելում է բոլոր թուրքերի սերը և որին պարտական է իր հայրենիքը։ Մուստաֆա Քեմալն իսկապես հերոս է՝ թուրք ժողովրդի հերոսը, նա մասերի բաժանված ու պատերազմի հետևանքով ծնկի եկած Թուրքիայի բեկորները հավաքեց ու նոր զորեղ պետություն կերտեց:

1920 թ. օգոստոսի 10-ին Անտանտի երկրները Սևրում ստորագրեցին պայմանագիր, որով Թուրքիան մասնատվում էր Անգլիայի, Ֆրանսիայի, Հունաստանի և Հայաստանի միջև: Դա Թուրքիայի օրհասական պահն էր և թվում էր՝ ոչ ոք և ոչինչ այլևս չի փրկի կործանվող կայսրությունը: Մանավանդ որ անգլիական, ֆրանսիական, հունական զորքերը գրավել էին Ստամբուլն ու Իզմիրը: Բայց ասպարեզ իջավ հերոսը, որ նախաձեռնեց ազգայնական շարժումը: Մուստաֆա Քեմալն իր շարժումը սկսեց հայոց Կարինից, երբ Սանասարյան վարժարանում ժողով հրավիրեց՝ նախկին օսմանյան բանակի ազգայնական սպաների և գործիչների մասնակցությամբ: Ներկայացնելով իր ծրագիրը՝ բոլորին զենքի կոչեց ու սկսեց պայքարը:

Նա պառլամենտում ընդունել տվեց Ազգային ուխտի մասին բանաձև, ապա լուծարեց պառլամենտը: Թուրքիայում երկիշխանություն հաստատվեց: Սակայն սուլթանական կառավարությունը դատապարտված էր: Քեմալը հաղթանակ հաղթանակի հետևից տարավ: Ձեռնարկած պատերազմի շնորհիվ Մուստաֆա Քեմալը կարողացավ հաղթել թե՛ ֆրանսիացիներին, թե՛ անգլիացիներին, թե՛ հույներին ու հայերին: Նա կարողացավ դիվանագիտական կարևոր պայմանագիր կնքել Խորհրդային Ռուսաստանի հետ, որի արդյունքում Լենինի կառավարությունից ստացավ մեծ օգնություն՝ զենք-զինամթերք, հանդերձանք, նյութական այլ միջոցներ: Միայն 1920 թ. Մոսկվան քեմալականներին մատակարարեց 6000 հրացան, ավելի քան 5 միլիոն փամփուշտ, 17.600 ռումբ, ինչպես նաև՝ 2006 կգ ոսկե ձուլակտոր:

1921-1922 թթ. Մոսկվայի տրամադրած օգնության ծավալները մեծացան: Որպես փոխհատուցում ռուսների տրամադրած օգնության, Քեմալի կարգադրությամբ 1920 թ. սեպտեմբերին թուրքական բանակը ներխուժեց Հայաստանի Հանրապետություն: Ցավոք, ՀՀ իշխանությունները չկարողացան արժանի դիմադրություն կազմակերպել, և թուրքերն առանց դժվարության առաջ գնացին ու գրավեցին Կարսը, Ալեքսանդրապոլը: Հատկապես ամոթալի էր Կարսի խայտառակ անկումը, երբ թշնամուց ավելի մեծ ուժերով ու լավ սպառազինված հայոց բանակը, առանց կռվի, հանձնեց Կարսի բերդը: Քեմալն իր նվաճումներն ամրագրեց 1921 թ. Ռուսաստանի հետ կնքած Մոսկվայի և Կարսի եղբայրության և բարեկամության պայմանագրերով:

Աթաթուրքի նպատակը Թուրքիայում աշխարհիկ զորեղ պետության ստեղծումն էր: Նա հռչակեց թուրքական հանրապետության ծնունդն ու բարեփոխումների ենթարկեց երկիրը: Ի դեպ, այս առումով Թուրքիան առաջ անցավ եվրոպական շատ երկրներից: Նրա երազանքն աշխարհիկ ու ազգայնական Թուրքիայի կերտումն էր:

Աթաթուրքը մահացավ լյարդի ցիռոզից, 1938 թ. նոյեմբերի 10-ին, Ստամբուլի Բեշիքթաշ թաղամասում գտնվող Դոլմաբախչեում՝ Թուրքիայի ամենամեծ պալատում, որը կառուցել են հայազգի Պալյանները: Այսօր էլ, եթե այցելեք թանգարանի վերածված այդ պալատը, պատերին կախված բոլոր ժամացույցները կազդարարեն Աթաթուրքի մահվան ժամը՝ 9:05: Աթաթուրքի կտակի համաձայն՝ նրա կարողության մեծ մասը փոխանցվեց Թուրքիայի լեզվաբանական ընկերությանն ու Թուրքիայի պատմական ընկերությանը։ Քեմալի կյանքի մեծ սերն իր խորթ հոր քրոջ դուստրն էր՝ Ֆաքրիեն:

Պատմություն․ 14-18.10.2019թ․


Խորհրդային Հայաստանը 1921-40-ական թթ․  /էջ 63-66/

  • Հասարակական քաղաքական կյանքը։
  • Քաղաքական բռնությունները:
  • Սահմանեք ի՞նչ է քաղաքական բռնությունը: Ե՞րբ են սկսվել դրանք և ինչ ընթացք է ունեցել: Ըստ ձեզ դրանք արդարացում ունեն: Հիմնավորե′ք ձեր տեսակետը:

Քաղաքական ուժերի կողմից բռնություն, ագրեսիա, ֆիզիկական ուժի դիտավորյալ կիրառումը կամ կիրառման սպառնալը որևէ անձի, անձանց խմբի կամ հանրության նկատմամբ, որը բերում է կամ մեծ հավանականությամբ կարող է բերել մարմնական վնասվածքների, մահվան, հոգեբանական վնասի, թերզարգացման կամ զրկման կոչվում է քաղաքական բռնություն:

Երբ Լենինի փոխարեն եկավ Ստալինը, սկիզբ առան քաղաքական բռնությունները։ Բռնությունները լինում էին շատ տարբեր ոլորտների մարդկանց հետ և հարցերի շուրջ, իսկ որպես ամենադաժան պատիժ լինում էր գնդակահարությունը։ Ես չեմ կարող արդարացնել այդպիսի արարքը, քանի որ մարդկանց կյանքները խլելու վրա քաղաքականություն և արադարություն չի կարող կառուցվել, յուրաքանչյուր մարդ ունի երկրորդ հնարավորություն և յուրաքանչյուր արարք ունի համապաստխան պատիժ, սակայն կան պահեր երբ գնդակահարությունը դեռ քիչ է․․․