Հայոց Լեզու: 10.23.2019


Առաջադրանքներ

  1. Լրացրո՛ւ բաց թողած տառերը։
  2. Գտիր անդեմ բայերը, որոշիր՝ որ դերբայն է, որ խոնարհման է, որ սեռի է և կազմությամբ ինչպիսին է՝ պարզ թե՞ ածանցավոր։
  3. Կարմիր գրված գոյականների հոլովն ու հոլովումը նշիր։
  4. Գտիր ածականները, որոշիր տեսակները։
  5. Գտիր դերանունները, որոշիր տեսակները։ Երբ Փարիզում էի, մի քանի ընկերներից ամանորը շքեղ ռեստորաններից մեկում միասին դիմավորելու հրավեր ստացա։Ռեստորանի ընդարձակ դահլիճը փոքր առ փոքր լցվեց հասարակությամբ։ Պճնասեր կանայք՝ հագնված ամենավերջին նորաձևությամբ, պչրանքով սեթևեթում էին ու մանրիկ ծիծաղում։ Նրանց ականջաղերի և մանյակների, ապարանջանների ու մատանիների սուտակներն ու ադամանդները բյուրավոր աստղերի պես փայլփլում էին ակնախտիղ լույսով։Դահլիճը լուսավորված էր ինը-տասը հսկա ջահերով, որոնք աստղաբույլերի նման շողշողում էին վեր-ից։

    Որոտանդոստ երաժշտությունը թնդաց, և տեղ-տեղ սկսեցին պարել զույլերը։ Յուրաքանչյուր սեղանից ճառագայթում էին հնչեն ծիծաղ, քրքիջ ու զվարթ ձայներ։

    Ակնդետ նայում էի շուրջս՝ մոտիկն ու հեռուն. բոլորի աչքերի մեջ պայծառ ժպիտ կար ու գոհունակություն։ Կարծես այս մարդիկ երբևից- վիշտ չէին տեսել, որև- տխուր ժամ չէին ունեցել և հիմա հավաքվել էին այստեղ՝ նույն հավատով ըն-ունելու եկող տարին։

    Սպասավորները զայրույթով դուրս էին քշում սովա-ուկ մանուկներին որ ներս էին խ-կվել և կ-կել դռան մոտ։

    Զարհուրելի բան է աշխարհը ասաց ընկերներիցս մեկը քանի դեռ ա-քատ կա շուրջդ, երջանիկ լինել չես կարող։


Առաջադրանք
Լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր։

գոյականների հոլովն ու հոլովումը պարզիր։
Սմբատին —
գլխարկը —
սանդուղքով —
վիճաբանությամբ —
սայլապանները —

Դուրս գրիր դերանունները (10 հատ), որոշիր տեսակը, եթե հոլովված են, նաև հոլովը։

Գտիր անկախ դերբայները (7 հատ), որոշիր՝ որ դերբայներն են։

Հասարակական ժողովասրահի սպասավորները Սմբատին տեսնելով միմանցից առաջ ընկան նրա գլխարկն ու ձեռնափայտը վերցնելու։ Հախճաքարե ընդարձակ սանդու-քով բարձրանալով Սմբատն անցավ մարմարե սյուների արանքով և մտավ մի ընդարձակ սրահ որտեղ մի խումբ զբաղված էր թղթախաղով մի այլ խումբ զրույցով ու վիճաբանությամբ։ Մյուս տեղում գռեհիկ զավեշտներ էին պատմում միմյանց ուսի խփում, լսվում էին զանազան անարգական դարձվա-քներ ու արտահայտություններ։ Դրանք երեկվա սայլապաններն էին մրգավաճառները հագուստը փոխած օսլայած օձիքով։ Սրահը զարդարված էր փարթամ կահկարասիով ողողված էր լամպերի աչք շլացնող փայլփլուն լույսով։ Թավշյա բա-կաթոռներին ու բազմոցներին անփույթ ընկողմանած էին նավթաշխարհի ընչաքաից տերերի հղպացած որդիները։ Սմբատն արհամարհանք ու նույնիսկ նորկանք զգաց դեպի այդ մարդիկ որոնք իրեն տեսնելով պատկառանքով հետ քաշվեցին ոմանք էլ խոնարհ գլուխ տվեցին։

Հայոց Լեզու: 14.10.2019


  • Նախորդ դասի առաջադրանքի վերլուծություն։
  • Թվական անուն։ ԹՎականի տեսակները, ուղղագրությունը։
  • Քանակական և դասական թվականներ։ Քանակական թվականների տեսակները՝ բուն քանակական, բաշխական և կոտորակային։

Առաջադրանք

1-ին, 18, 356, V, 24239, IV թվականները գրիր բառերով։

Առաջին, տասնութ, երեք հարյուր հիսունվեց, հինգերորդ, քսանչորս հազար երկու հարյուր երեսունինը, չորրորդ:

  • Տրված նախադասությունների մեջ գտիր թվականները։

Քառորդ դար առաջ այստեղ հողածածկ տանիք չուներ միայն եկեղեցին։

Ուսուցչուհին հրահանգեց, որ երկրորդ շարքը պիտի վազի մինչև աղբյուրը։

Անձրևի տաասներորդ օրը գետի ջուրն այնքան վարար էր, որ կարող էր սայլերը քշել տանել։

Երկու մեծ բանաստեղծի հանդիպումը բավականին ուշ տեղի ունեցավ։

Թերևս Չարենցի առաջին շրջանի բանաստեղծություններում հնարավոր լինի գտնել Իսահակյանի ազդեցությունը։

Երևաց երկրորդ շունը, երրորդը, շների հետևից էլ՝ Պանինը։

Բոբ շունը գելխեղդ էր՝ տասնչորս տարեկան։

  • դար- եզակի, հայցական, հասարակ, ի արտ
  • եկեղեցի- եզակի, հասարակ, ուղղակական, ու արտ
  • տանիք- եզակի, հասարակ, ի արտ
  • ուսուցչուհի- հասարակ, ուղղական, եզակի, ու արտ
  • շարք- հասարակ, ուղղական, եզակի, ի արտ
  • աղբյուր- հասարակ, հայցական, եզակի, ի արտ
  • անձրև- հասարակ, սեռական, եզակի, ի արտ
  • օր- հասարակ, հայցական, եզակի, վա արտ
  • գետ- հասարակ, սեռական, եզակի, ի արտ
  • ջուր- հասարակ, ուղղական, եզակի, ի արտ
  • սայլեր- հասարակ, հայցական, հոգնակի, ի արտ
  • բանաստեղծ— հասարակ, սեռական, եզակի, ի արտ
  • հանդիպում- հասարակ, ուղղական, եզակի, ի արտ
  • Չարենց- հատուկ, սեռական, ի արտ
  • շրջան- հասարակ, սեռական, եզակի, ի արտ
  • բանաստեղծություններ- հասարակ, ներգոյական, հոգնակի, ի արտ
  • Իսահակյան- հատուկ, սեռական, ի արտաքին
  • ազդեցությունը- հասարակ, հայցական, եզակի, ի արտ
  • շուն- հասարակ, ուղղական, եզակի, ա ներքին
  • շների- հասարակ, սեռական, հոգնակի, ի արտ
  • Պանին- հատուկ, ուղղական, ի արտ
  • Բոբ- հատուկ, ուղղական, ի արտ
  • շուն- հասարակ, ուղղական, եզակի, ա ներքին
  • տարեկան- հասարակ, հայցական, եզակի, ի արտ

Կարսի Պայմանագիր


Վերլուծելով հայոց պատմության 2-3 հարյուր տարվա պատմությունը, կարելի է փաստել, որ կա մի միֆ, ըստ որի, եթե ռուսները չլինեին, թուրքերը մեզ վերջնալանապես կվերացնեին և այլն։ Ընդհակառակը, պատմությունը ցույց է տալիս, որ թուրքական ու ռուսական շահերը համընկնում էին և որպես կանոն, ռուսական կողմից թուրքական կողմին միշտ զիջելու ենթակա էին հայկական տարածքներ։

Մեծ մասը ռուս-թուրքական պատերազմների ժամանակ։ Կործանվեց առաջին հանրապետությունը, կնքվեց Ալեքսանդրապոլի պայմանագիրը, հրաժարվեցինք Սևրի պայմանագրից, Կարսի պայմանագիրը կնքվեց և այլն։

1920թ. Հայաստանի հանրապետությունը ծանր օրեր էր ապրում։ Բոլշևիկները, տարված իրենց հեղափոխական մտքերով, քեմալական Թուրքիային դիտում էին որպես արևելքում հեղափոխական պայքարի կենտորն և ամեն կերպ փորձում էին աջակցել նրանց, իսկ օգոստոսի 24-ին գաղտնի քեմալաբոլշևիկյան պայմանագիր են կնքում։ Նրանց հատկացվեց շատ մեծ գումար, զենք-զինամթերք, զորախմբեր, և այդ ամենը հայերի դեմ կռվելու համար։

1920թ. օգոստոսի վերջին բոլշևիկյան առաջին զորախումբը ժամանեց Էրզրում։ Քիչ անց ավելի մեծ զորախոմբ օգնության եկավ։

Սույն թվականի սեպտեմբերին Բաքվում տեղի ունեցավ ժողովուրդների համագումար, որտեղ որոշվեց, որ Թուրքիան պետք է հարձակվեր Հայաստանի վրա, իսկ ռուսական բանակը հայերին օգնելու պատրվակով պետք է մտներ Հայաստան և խորհրդայնացներ այն։ Համագումարին մասնակցում էին նաև հայ բոլշևիկներ։ Ամռանը պատրաստ էին Հայաստանի վրա հարձակվել, սակայն այդ ժամանակ Խորհրդային Ռուսաստանն իր համաձայնությունը չտվեց, բայց աշնանը հաջողվեց ստանալ թույլատվություն։ Պատերազմական գործողություններում հայկական կողմը պարտություն կրեց, ժամանակակիցները նշում են, որ պարտության պատճառները հոգեբանական էին «զինվորները մտածում էին, որ գործ ունեն ռուս-թուրքական միացյալ ուժերի հետ», արդյունքում հայկական կողմը պարտվեց և կորցրեց տարածքներ։

1920թ. Նոյեմբերի 30-ի երեկոյան թուրքական պատվիրակությունը վերջնագիր ներկակացրեց Հայաստանին, որն էլ քննության դրվեց հանրապետության ղեկավարի շրջանների հրավիրած պատմական նսիտում։

Դրանից մի քանի ժամ առաջ Ռուսաստանի լիազոր ներկայացուցիչ Բ. Լեգրանը Հայաստանի վարչապետ Ս. Վրացյանին ներկայացրել էր Հայաստանի խորհրդայնացման մասին վերջնագիր: ՀՀ հետագա ճակատագրի հարցը վճռելու համար նոյեմբերի 30-ի լույս դեկտեմբերի 1-ի գիշերը ՀՅԴ Բյուրոյի, կառավարության, խորհրդարանական խմբակցության և հեղինակավոր մարդկանց մասնակցությամբ տեղի ունեցած պատմական նիստում որոշվեց ընդունել Լեգրանի վերջնագիրը Հայաստանի խորհրդայնացման վերաբերյալ: Այսպիսով, քեմալաբոլշիկյան մերձեցումը կորստաբեր եղավ հայ ժողովրդի և պետականության պահպանման համար, որի արդյունքներն իրենց երկար սպասեցնել չտվեցին: 1920թ. դեկտեմբերի 2-ին Հայաստանը խորհրդային կողմի շանտաժային քաղաքականության արդյունքում խորհրդայնացավ և Ալեքսանդրապոլում նվաստացուցիչ պայմանագիր կնքվեց արդեն թուրքական կողմի հետ:

Քեմալաբոլշևիկյան մերձեցումների հաջորդ փուլը դա Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերն էին:

Այսպիսով, 1921թ. մարտի 16-ին Մոսկվայում Խորհրդային Ռուսաստանի և Թուրքիայի միջև կնքվեց «Բարեկամության և եղբայրության» մասին պայմանագիր, պայմանագրի Հայաստանին վերաբերող մասի համաձայն Ռուսաստանը ճանաչում էր Թուրքիայի իրավունքները բոլոր թուրքաբնակ շրջաններում, այսինքն՝ Արևմտյան Հայաստանում: Թուրքիայի հյուսիսարևելյան սահմանն անցնում էր Ախուրյան ու Արաքս գետերի հունով՝ թուրքական կողմին էր անցնում Արդվինը, Հայաստանից՝ Կարսի մարզը և Սուրմալուի գավառը, Հայաստանից անջատվում և որպես ինքնավար տարածք Խորհրդային Ադրբեջանի պետական ինքնիշխանությանն էր անցնում Նախիջևանի գավառը, Շարուր-Դարալագյազի գավառի մեծ մասը և Երևանի գավառի մի մասը՝ ընդ որում հատուկ նշվում էր, որ Ադրբեջանը այդ ինքնիշխանությունը չի զիջի երրորդ պետությանը, Խորհրդային կառավարությունը համաձայնվում էր չճանաչել Թուրքիային վերաբերող և Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովի կողմից չընդունված որևէ միջազգային ակտ: Այս կետը ուղղված էր 1920-ի Սևրի հաշտության պայմանագրի դեմ, որը Թուրքիան ցանկանում էր չեղյակում հայտարարել:

1921թ. հոկտեմբերի 13-ին հայկական վրացական ԽՍՀ-ների և Թուրքիայի միջև կնքվեց Կարսի պայմանագիրը։

Կարսի պայմանագիրը բաղկացած է ներածությունից, 20 հոդվածից և 3 հատվածներից։ Չեղյալ էին համարվում այն պայմանագրերը, որոնք կնքվել էին երրորդ պետության հետ և վերաբերում էին Անդրկովկասի հանրապետություններին (բացառությամբ Մոսկվայի ռուս-թուրքականի): 2-րդ հոդվածով, որն առանձնապես կարևոր էր Թուրքիայի համար, կողմերը չէին ճանաչում «բռնի ուժով» պարտադրված ոչ մի պայմանագիր կամ միջազգային այլ ակտ. դա նշանակում էր, որ Խորհրդային Հայաստանը չի ճանաչում 1920 թ. օգոստոսի 10-ի Սևրի հաշտության պայմանագիրը: Թուրքիայի և Անդրկովկասի հանրապետությունների միջև սահմանը որոշվում էր 4-րդ հոդվածով (ներկայիս սահմանը Թուրքիայի հետ): 5-րդ հոդվածով Թուրքիայի, Ադրբեջանական և Հայկական ԽՍՀ-ների կառավարությունները համաձայնում էին Նախիջևանի մարզը որպես ինքնավար տարածք հանձնել Ադրբեջանի խնամակալությանը: 6–9-րդ հոդվածները վերաբերում էին Թուրքիայի և Վրաստանի փոխհարաբերություններին՝ համաձայն որոնց` Թուրքիան Բաթում քաղաքի ու մարզի նկատմամբ ինքնիշխանության իրավունքը զիջում էր Վրաստանին՝ պայմանով, որ տեղական բնակչությունն օգտվի լայն ինքնավարությունից, իսկ Թուրքիային իրավունք վերապահվի օգտվելու Բաթումի նավահանգստից առանց դրա համար հատուկ հարկ վճարելու (հոդված 6): 10-րդ հոդվածով կողմերը պարտավորվում էին թույլ չտալ իրենց տարածքներում այնպիսի կազմակերպությունների կամ խմբերի գոյությունը, որոնք պայմանավորվող մյուս կողմի դեմ պայքարի նպատակ ունեն: Վերջին 20-րդ հոդվածով նախատեսված էր, որ պայմանագիրը ենթակա է վավերացման, և վավերագրերը կփոխանակվեն Երևանում 1922 թ. սեպտեմբերի 11-ին:

Կարսի պայմանագրի ստորագրման ժամանակ մեծ է եղել ռուսական կողմի ճնշումը հայկական կողմի վրա նույնիսկ անձամբ Ստալինի կողմից: